Fietsframes
Een goed frame is de basis van een goede fiets. Voor de fietser maakt een goed frame vaak het verschil tussen een fiets waarop het trekken en sleuren lijkt om vooruit te geraken, of een exemplaar waarop het voelt alsof je zo het land kan uitfietsen.
Om je beter te kunnen helpen bij de keuze van jouw ideale fiets, geven we je graag een woordje uitleg. Uiteraard kun je ook bij onze winkels terecht. Ons technisch geschoold personeel zal u graag adviseren.
- Staal
- Aluminium
- Carbon
- Titanium
Sterkte, gewicht en stijfheid
Een goed frame hangt af van drie dingen: de sterkte, het gewicht en de stijfheid. Sterkte wil zeggen dat het frame een serieuze belasting aankan, zonder barsten te vertonen. Licht spreekt voor zich en laat u met minder ballast fietsen. Stijfheid zorgt ervoor dat het frame niet te veel “meegeeft”. Dit laatste is essentieel om lekker te kunnen fietsen want met een stijver frame gaat minder energie verloren en dus haal je meer rendement uit je trapinspanning.
Fabricagetechnieken
Om een frame stijf en toch licht te houden zijn er allerhande technieken. Zo is er de ‘triple butted’-techniek, waarbij de buisdikte groter is op plaatsen in het frame waar de belasting groter is. De buizen zijn dan weer dunner op plaatsen waar de belasting veel lager is. Dit is een relatief duur productieproces maar zorgt wel voor een erg stijf frame met laag gewicht.
Andere technieken spelen bij het lassen van het frame. Duurdere frames worden op lagere temperaturen verwarmd en weer afgekoeld. Dit zorgt voor een stijver en sterker frame dan de goedkopere frames die éénmaal zeer warm worden gemaakt maar daardoor de gebruikte materialen wel extreem belasten.
Dit is uiteraard maar een greep uit de gebruikte technieken. Framebouw, hoe eenvoudig een frame op zich ook lijkt, is een redelijk complexe industrie en kent nog tal van andere innovaties.
Gebruikte materialen
- Staal
Staal heeft het voordeel van bewerkelijkheid, mede waardoor er nog diverse framebouwers te vinden zijn die graag dit materiaal gebruiken. Verder spelen stevigheid, duurzaamheid en de relatieve onkwetsbaarheid een rol. Staal is wel sterk, maar geeft iets mee. Dit zorgt ervoor dat in geval van schokken en dergelijk het frame niet zal breken. Veel gebruikers roemen daarnaast het comfort, maar dat hangt meer af van de wijze waarop het materiaal tot een frame is verwerkt. Van oudsher worden stalen frames gemaakt door een aantal buizen die op lengte zijn gemaakt, met elkaar te verbinden via zogenaamde lugs. Dit zijn hulpstukken, ook gemaakt van staal maar dan dikker. Dit zorgt ervoor dat de verbindingspunten heel stevig zijn. Een belangrijk nadeel van staal is dat het kan roesten. Een stalen frame zal dus altijd gelakt moeten worden. Bij beschadiging moet dit goed gerepareerd worden om te voorkomen dat het frame alsnog gaat roesten. Het belangrijkste nadeel van stalen frames is het hoge gewicht.
- Aluminium
De overgrote meerderheid van de moderne fietsen (met uitzondering van de racefietsen) wordt de dag van vandaag uit aluminium vervaardigd. Aluminium frames komen in een verscheidenheid van prijs- en gewichtsklassen. Goedkope frames zijn zelfs zwaarder dan stalen exemplaren. Toch heeft aluminium zijn opmars juist te danken aan het lage soortelijke gewicht. De wanddikte van een aluminium framebuis is aanzienlijk groter dan van een stalen exemplaar. Een groot deel van het gewichtsvoordeel van aluminium ten opzichte van staal ging hiermee echter verloren. Dit probleem is opgelost door het toepassen van zogenaamde ‘oversized’ framebuizen. De stijfheid van een buis neemt toe met ongeveer de derde macht van de buisdiameter. Door ‘oversized’ buizen met een geringe wanddikte te gebruiken is het daarom mogelijk zeer stijve en toch erg lichte framebuizen te maken. Het toepassen van ‘oversized’ buizen heeft daarna ook zijn weg gevonden bij stalen frames, zij het veel minder extreem. Een ander voordeel van een aluminium frame is het feit dat aluminium niet kan roesten. Bij een (lak)beschadiging zal dus niet meteen roest optreden. Een nadeel van een aluminium frame is dat de stijfheid van het frame afneemt met de jaren. Hetzelfde geldt na een eventuele botsing of ander ongeluk met het frame.
- Carbon
Koolstofvezel, ook wel carbon genoemd, is geen metaal-achtig materiaal. Carbon frames winnen de laatste jaren snel aan populariteit, omdat hiermee een frame gebouwd kan worden dat zowel stijf, licht als comfortabel is, en niet kan roesten. Daarbij kan het gevormd worden in bijna elke gewenste vorm. Sommige frames worden op een staal-achtige manier gebouwd, namelijk door buizen met lugs te verbinden. Een andere techniek is het creëren van een frame uit één stuk, een zogenaamde monocoque constructie.
De laatste jaren komen er steeds meer hoogwaardige carbonframes op de markt. De relatief hoge prijs vormt hierbij kennelijk geen bezwaar. Daarnaast past men vaak een carbon voorvork (en soms ook een achtervork) toe in een aluminium frame, als compromis tussen comfort en prijs. Nadelen van carbon zijn het feit dat het niet te recycleren is, in tegenstelling tot aluminium en magnesium, en de zogenaamde slagkracht. In het geval van een botsing of valpartij is een carbon frame erg kwetsbaar. Bovendien is een beschadiging in het frame vaak niet of heel moeilijk te zien en is een barst niet of zeer moeilijk te herstellen.
- Titanium
Titanium maakt het mogelijk lichte en stijve frames te bouwen die daarnaast zeer comfortabel zijn door hun vermogen om trillingen te dempen. Titanium kan niet roesten dus de frames zullen zeer lang mooi blijven. Nadelen zijn de bewerkelijkheid en de hoge prijs van het materiaal.